🌱 ఆయుర్వేదం - గుగ్గిలం

గుగ్గులు (గుగ్గిలం) , ఒక రకమైన ఔషధ మొక్క.ఇది బర్సెరసి కుటుంబానికి చెందింది.దీని నుండి లభించే జిగురు వంటి ద్రవాన్ని గుగ్గులు(గుగ్గిలం) గా ఉపయోగిస్తారు.గుగ్గులు ఒక రకమైన పూలు పూసే ఔషధ మొక్క.దీని శాస్త్రీయనామం కొమ్మిఫోరా వైటై (Kommiphora wightii).బర్సెరేసియే కుటుంబంలో ఎన్నోజాతులు ఉన్నాయి.ఒక్క కొమ్మిఫొరా వైటై (గుగ్గిలం) తప్ప మిగతా జాతులు విషపదార్ధాలు కలిగిఉన్నందున బహు కొద్దిమాత్రమే వాడుకలో ఉన్నవి. సుమారు 3,000 సంవత్సరాలనుండి ఆయుర్వేద మందులలో ఈ గుగ్గుల్ వాడబడుతూ ఉంది.ఇందులో మందుగా వాడబడేది " గుగుల్-స్టెరోన్‌ (గుగులిపిడ్ ) అనే రసాయన పదార్ధం. శరీరములో కొలెస్టిరాల్ ను తగ్గించే గుణం, కాలేయం కొలెస్టిరాల్ ను తయారీని ఆపుచేసే గుణం దీనికి ఉందని శాస్త్రీయంగా కనుగొనబడింది. ఇది శరీరంలో ఫర్నెసోయిడ్ X రెసెప్టార్లను మూసివేయడం వలన  కొలెస్టిరాల్ తగ్గుతుందని అంటారు. ఎఫ్.ఎక్ష్.ఆర్. కాలేయంలో బైల్ సాల్ట్స్ ను అదుపుచేయడం ద్వారా తన పనిచేస్తుందని శాస్త్రజ్ఞులు అంటారు . ఎల్.డి.ఎల్. (చెడ్డ ) కొలెస్టెరాల్ ను ఎక్కువ చేసే గుణం ఉన్నట్లు ఆయుర్వేదంలో చెప్పబడి ఉంది . గుగ్గుల్ వ్యాపార రీత్యా పండిస్తారు. మంచి వాసనగల ఈ జిగురును ఎండిన తరువాత ధూపం గాను, అగరుబత్తీలు తయారీలోనూ వాడతారు.

సాంబ్రాణి ధూపం వేయడం ద్వారా ఇంట్లో నెగటివ్ ఎనర్జీ ఇంటి నుంచి తొలగిపోతుందని జ్యోతిష్య నిపుణులు అంటున్నారు. గుగ్గిలంతో ప్రతిరోజూ సాంబ్రాణి ధూపాన్ని దేవతలకు సమర్పించాలని.. తద్వారా పలురకాలైన సత్ఫలితాలను పొందవచ్చు. 

తిప్పతీగను, త్రిఫలాలను సమాన భాగాలు తీసుకొని కచ్చా పచ్చాగా దంచి నీళ్లకు కలిపి మరిగించి కషాయం తయారుచేసుకోవాలి. అర కప్పు కషాయానికి అర టీ స్పూన్ శుద్ధ గుగ్గులు కలిపి నెల రోజులపాటు తీసుకుంటే దీర్ఘకాలంనుంచీ బాధించే మెడనొప్పి తగ్గుతుంది. కీళ్ల నొప్పులకు వైద్యచికిత్సల్లో ఆయుర్వేద నిపుణులు యోగరాజ గుగ్గులు, త్రయోదశాంగ గుగ్గులు, లాక్షాది గుగ్గులు, మహావాత విధ్వంసినీ రసం వంటి మందులు ఇస్తారు. వీటిని వైద్యుల పర్యవేక్షణలోనే తీసుకోవాలి. యోగారాజా గుగ్గులు ఈ మందు పక్షవాతానికి పనిచేస్తుంది. కాంచనార గుగ్గులు ఈ మందులు చర్మవ్యాధులు, అంటు వ్యాధులకు, గడ్డలకు పనిచేస్తుంది. కీళ్ళ నొప్పులకు బెల్లము శుద్ధి చేసిన గుగ్గిలము, ఈ రెండు సమాన బాగాలుగా కలిపి దంచి రేగి పండంత మాత్రలు ఆరబెట్టి నిలువ చేసుకుని పూటకు ఒక మాత్ర చొప్పున 2 పూటల కొంచెం నెయ్యిలో కలిపి సేవిస్తూ వుంటే కీళ్ళ నొప్పులు చీల మండల నొప్పులు, మెడిమల నొప్పులు తగ్గిపోతాయి. గుగ్గుల్ ని అశ్వగందతో కలిపి వాడితే మధుమేహ వ్యాధికి మంచిదని ఆయుర్వేద వైద్యులు ఆంటారు . ఆయుర్వేదిక్ వైద్యులు గుగ్గిలము అనే పేరుతో వాడుతున్నారు.

 * గుగ్గిలముల రకాలు :

• రత్నపురి గుగ్గిలం,

• తెల్ల గుగ్గిలం,

• పుట్టగుగ్గిలమం

• మహిసాక్షి గుగ్గిలం

ఇందులోనిని రత్నపురి గుగ్గిలం, తెల్లగుగ్గిలం, మహిసాక్షి గుగ్గిలం ఔషధోపయోగానికి వాడతారు.పుట్టగుగ్గిలం ధూపాలకు, రంగులకు ఉపయోగిస్తారు.

 * మహిసాక్షి గుగ్గిలం గుణములు :

మృదువు, జిగట, సువాసన, చేదు లక్షణాలు కలిగి ఉంటుంది. లోపలికిచ్చిన రక్తం శుభ్రపరచును. చెమట పుట్టించును. మూత్ర సంభందిత వ్యాధులకు మంచి జేయును. పొట్టకు బలం జేయును. మృదువు పరచును. శరీరానికి కాంతిదెచ్చును. రక్త పైత్యం, కఫం, మేధోరోగమం, శ్లేష్మం, క్రిమి, ఉన్మాదం, మూలవ్యాధి, దుష్టవ్రణాలు, గ్రంథులు, గండమాలలు, వాతం, దుష్ట రక్తం, ప్రాతనొప్పులు, విషం వీనిని హరించును. గడ్డలను, కంతులను కరగించును. నరాల రోగాలు, గొంతుకనొప్పి, గుండెలలోని దోషాలు, అమిత నడక వలన గలిగిన కాళ్ళవాపు వీనిని పోగొట్టును. బుద్ధికి బలమిచ్చును. కడుపులోను, గుండెలోను కూడియున్న చెడురక్తాన్ని శుభ్రపరచును, శీఘ్రప్రసవం గావించును. స్త్రీల ఋతుబద్ధంను విపును. నడుము నొప్పి, కాళ్ళనొప్పి, కీళ్ళనొప్పి వీనిని హరించును; స్త్రీలకు పాలు పడజేయును. మూత్రపు సంచిలో పుట్టు రాళ్ళను. నరాల మార్గాలలో పుట్టు గట్టి పదార్థాలను తీసి వేయును. విరేచనాలు కట్టును. వేడితగ్గటానికి చేసే ఔషధాలలో గలిపిన వాడినయెడల వేడిని తగ్గించును.

ఎర్రగుగ్గిలం తేనెలో గలిపి గొంతుక వాపుకు పట్టువేసిన నయమగును. ఆవుపాలలో గుగ్గిలం గలుపుకొని పుచ్చుకొనిన పుంసత్వంనకు బలము జేయును. ఇతర రుగ్మతలకు దీని చూర్ణం వేడినీళ్ళలో గలిపి పుచ్చుకొనవచ్చును. దీని సత్తువ 20 సంవత్సరావరకు దేహమందు నిలిచియుండును.

ఉదయమున నోటవచ్చు ఉమ్మితో దీనిని అరగదీసి పైనపూసిన లేక పట్టువేసిన గడ్డలు హరించును.బుడ్డకు పూసిన అది కరిగిపోవును. దీని పొగ పుచ్చుకొనినను, దీని పొగ బట్టినను మూలవ్యాధి నయమగును. దీని పొగ దుర్గంధపుగాలికి, అంటు విషపు గాలియొక్క దోషమును పోగొట్టును . తేలు కుట్టిన చోట దీనిని పూసిన విషం హరించును. దెబ్బ తగిలిన చోట పూసిన వాపు హరించును. పట్టు వేసిన గాయంలో కూడియుండు దుష్టరక్తాన్ని శుభ్రపరచును. గండమాలలకు, కంఠంపైన నయ్యెడు గడ్డలు మానును. దీనిని నూనెవేసి నూరుచూ, నీళ్ళతో 4-5 పర్యాయములు కడుగుచుండిన జిగురు వచ్చును. దానిని దళసరిగుడ్డకు వేసి పట్టువేయ వలెను. దీనిని తినిన కడుపులోని వాపుల తీసివేయును. 

☆ ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు & హెచ్చరికలు:

• గర్భం మరియు తల్లి పాలివ్వడం: గర్భధారణ సమయంలో గుగ్గిలం అసురక్షితంగా ఉంటుంది. ఇది రుతుప్రవాహాన్ని ప్రోత్సహిస్తుందని మరియు గర్భాశయాన్ని ప్రేరేపిస్తుందని అనిపిస్తుంది, కాబట్టి కొంతమంది పరిశోధకులు ఇది గర్భధారణకు అపాయం కలిగిస్తుందని ఆందోళన చెందుతున్నారు. తల్లి పాలివ్వడంలో గుగ్గిలం ఉపయోగించడం యొక్క భద్రత గురించి తగినంతగా తెలియదు. మీరు గర్భవతిగా ఉంటే లేదా తల్లి పాలివ్వడంలో గుగ్గిలం వాడకండి.

• రక్తస్రావం లోపాలు: గుగ్గిలం రక్తం గడ్డకట్టడాన్ని నెమ్మదిస్తుంది మరియు రక్తస్రావం లోపాలతో బాధపడుతున్న వారిలో రక్తస్రావం లేదా గాయాలు కావచ్చు.

• రొమ్ము క్యాన్సర్, గర్భాశయ క్యాన్సర్, అండాశయ క్యాన్సర్, ఎండోమెట్రియోసిస్ లేదా గర్భాశయ ఫైబ్రాయిడ్ల వంటి హార్మోన్-సున్నితమైన పరిస్థితి: గుగ్గిలం శరీరంలో ఈస్ట్రోజెన్ లాగా పనిచేస్తుంది. ఈస్ట్రోజెన్‌కు గురికావడం ద్వారా అధ్వాన్నంగా మారే ఏదైనా పరిస్థితి మీకు ఉంటే, గుగ్గిలం ను ఉపయోగించవద్దు.

🌿 आयुर्वेद - गिलोय (Guduchi)

गिलोय (Tinospora Cordifolia) एक प्रकार की बेल है जो आमतौर पर जगंलों-झाड़ियों में पाई जाती है। प्राचीन काल से ही गिलोय को एक आयुर्वेदिक औषधि के रुप में इस्तेमाल किया जाता रहा है। गिलोय के फायदों (Giloy ke fayde) को देखते हुए ही हाल के कुछ सालों से अब लोगों में इसके प्रति जागरुकता बढ़ी है और अब लोग गिलोय की बेल अपने घरों में लगाने लगे हैं। हालांकि अभी भी अधिकांश लोग गिलोय की पहचान ठीक से नहीं कर पाते हैं। आपकी जानकारी के लिए बता दें कि गिलोय की पहचान करना बहुत आसान है। इसकी पत्तियों का आकार पान के पत्तों के जैसा होता है और इनका रंग गाढ़ा हरा होता है। आप गिलोय (Giloy in hindi) को सजावटी पौधे के रुप में भी अपने घरों में लगा सकते हैं।

गिलोय को गुडूची (Guduchi), अमृता आदि नामों से भी जाना जाता है। आयुर्वेद के अनुसार गिलोय की बेल जिस पेड़ पर चढ़ती है उसके गुणों को भी अपने अंदर समाहित कर लेती है, इसलिए नीम के पेड़ पर चढ़ी गिलोय की बेल को औषधि के लिहाज से सर्वोत्तम माना जाता है। इसे नीम गिलोय (Neem giloy) के नाम से जाना जाता है।

गिलोय में पाए जाने वाले पोषक तत्व :

गिलोय में गिलोइन नामक ग्लूकोसाइड और टीनोस्पोरिन, पामेरिन एवं टीनोस्पोरिक एसिड पाया जाता है। इसके अलावा गिलोय में कॉपर, आयरन, फॉस्फोरस, जिंक,कैल्शियम और मैगनीज भी प्रचुर मात्रा में मिलते हैं।  

गिलोय के औषधीय गुण :

आयुर्वेद के अनुसार गिलोय की पत्तियां, जड़ें और तना तीनो ही भाग सेहत के लिए बहुत गुणकारी हैं लेकिन बीमारियों के इलाज में सबसे ज्यादा उपयोग गिलोय के तने या डंठल का ही होता है। गिलोय में बहुत अधिक मात्रा में एंटीऑक्सीडेंट पाए जाते हैं साथ ही इसमें एंटी-इंफ्लेमेटरी और कैंसर रोधी गुण होते हैं। इन्हीं गुणों की वजह से यह बुखार, पीलिया, गठिया, डायबिटीज, कब्ज़, एसिडिटी, अपच, मूत्र संबंधी रोगों आदि से आराम दिलाती है। बहुत कम औषधियां ऐसी होती हैं जो वात, पित्त और कफ तीनो को नियंत्रित करती हैं, गिलोय उनमें से एक है। गिलोय (Giloy  in hindi) का मुख्य प्रभाव टॉक्सिन (विषैले हानिकारक पदार्थ) पर पड़ता है और यह हानिकारक टॉक्सिन से जुड़े रोगों को ठीक करने में असरदार भूमिका निभाती है।

गिलोय का सेवन कैसे करें (How to take Giloy) :

आज के समय में अधिकांश लोगों को गिलोय के फायदे (Giloy ke fayde) तो पता हैं लेकिन उन्हें गिलोय की सेवन विधि नहीं पता होती है। आमतौर पर गिलोय का सेवन आप इन तीन रूपों में कर सकते हैं : गिलोय सत्व, गिलोय जूस (Giloy juice) या गिलोय स्वरस और गिलोय चूर्ण। आजकल बाज़ार में गिलोय सत्व और गिलोय जूस आसानी से उपलब्ध हैं।

इस लेख में आयुर्वेदिक चिकित्सक डॉ. दीपक कुमार सोनी  आपको गिलोय के फायदे (Giloy ke fayde) और गिलोय की खुराक के बारे में विस्तार से बता रहे हैं। आइये जानते हैं :  

गिलोय के फायदे (Giloy) :

गिलोय डायबिटीज, कब्ज़ और पीलिया समेत कई गंभीर बीमारियों के इलाज में उपयोगी है। गिलोय या गुडूची (Guduchi) के गुणों के कारण ही आयुर्वेद में इसका नाम अमृता रखा गया है जिसका मतलब है कि यह औषधि बिल्कुल अमृत समान है। आयुर्वेद के अनुसार पाचन संबंधी रोगों के अलावा गिलोय सांस संबंधी रोगों जैसे कि अस्थमा और खांसी से भी आराम दिलाने में काफी फायदेमंद है। इस लेख में हम आपको गिलोय के फायदों के बारे में विस्तार से बता रहे हैं।

1. डायबिटीज (diabetes) :

विशेषज्ञों के अनुसार गिलोय हाइपोग्लाईसेमिक एजेंट की तरह काम करती है और टाइप-2 डायबिटीज को नियंत्रित रखने में असरदार भूमिका निभाती है। गिलोय जूस (giloy juice) ब्लड शुगर के बढे स्तर को कम करती है, इन्सुलिन का स्राव बढ़ाती है और इन्सुलिन रेजिस्टेंस को कम करती है। इस तरह यह डायबिटीज के मरीजों के लिए बहुत उपयोगी औषधि है।  

खुराक और सेवन का तरीका : डायबिटीज के लिए आप दो तरह से गिलोय (Giloy in hindi) का सेवन कर सकते हैं।

गिलोय जूस : दो से तीन चम्मच गिलोय जूस (10-15ml) को एक कप पानी में मिलाकर सुबह खाली पेट इसका सेवन करें।

गिलोय चूर्ण : आधा चम्मच गिलोय चूर्ण को पानी के साथ दिन में दो बार खाना खाने के एक से डेढ़ घंटे बाद लें।  

2. डेंगू (dengue) :

डेंगू से बचने के घरेलू उपाय के रुप में गिलोय का सेवन करना सबसे ज्यादा प्रचलित है। डेंगू के दौरान मरीज को तेज बुखार होने लगते हैं। गिलोय में मौजूद एंटीपायरेटिक गुण बुखार को जल्दी ठीक करते हैं साथ ही यह इम्युनिटी बूस्टर की तरह काम करती है जिससे डेंगू से जल्दी आराम मिलता है।

खुराक और सेवन का तरीका : डेंगू होने पर दो से तीन चम्मच गिलोय जूस (Giloy juice) को एक कप पानी में मिलाकर दिन में दो बार खाना खाने से एक-डेढ़ घंटे पहले लें। इससे डेंगू से जल्दी आराम मिलता है।

3 .अपच  (indigestion) :

अगर आप पाचन संबंधी समस्याओं जैसे कि कब्ज़, एसिडिटी या अपच से परेशान रहते हैं तो गिलोय आपके लिए बहुत फायदेमंद साबित हो सकती है। गिलोय का काढ़ा, पेट की कई बीमारियों को दूर रखता है। इसलिए कब्ज़ और अपच से छुटकारा पाने के लिए गिलोय का रोजाना सेवन करें।

खुराक और सेवन का तरीका : आधा से एक चम्मच गिलोय चूर्ण को गर्म पानी के साथ रात में सोने से पहले लें। इसके नियमित सेवन से कब्ज़, अपच और एसिडिटी आदि पेट से जुड़ी समस्याओं से जल्दी आराम मिलता है।

4 . खांसी (cough) :

अगर कई दिनों से आपकी खांसी ठीक नहीं हो रही है तो गिलोय (Giloy in hindi) का सेवन करना फायदेमंद हो सकता है। गिलोय में एंटीएलर्जिक गुण होने के कारण यह खांसी से जल्दी आराम दिलाती है। खांसी दूर करने के लिए गिलोय के काढ़े का सेवन करें।

खुराक और सेवन का तरीका : खांसी से आराम पाने के लिए गिलोय का काढ़ा बनाकर शहद के साथ उसका सेवन करें। इसे दिन में दो बार खाने के बाद लेना ज्यादा फायदेमंद रहता है।

5 . बुखार (fever) :

गिलोय या गुडूची (Guduchi) में ऐसे एंटीपायरेटिक गुण होते हैं जो पुराने से पुराने बुखार को भी ठीक कर देती है। इसी वजह से मलेरिया, डेंगू और स्वाइन फ्लू जैसे गंभीर रोगों में होने वाले बुखार से आराम दिलाने के लिए गिलोय (Giloy in hindi) के सेवन की सलाह दी जाती है।

खुराक और सेवन का तरीका : बुखार से आराम पाने के लिए गिलोय घनवटी (1-2 टैबलेट) पानी के साथ दिन में दो बार खाने के बाद लें।

6 . इम्युनिटी बढ़ाने में सहायक (Immunity) :

बीमारियों को दूर करने के अलावा शरीर की रोग प्रतिरोधक क्षमता बढ़ाना भी गिलोय के फायदे (Giloy ke fayde in hindi) में शामिल है। गिलोय सत्व या गिलोय जूस (Giloy juice) का नियमित सेवन शरीर की इम्युनिटी पॉवर को बढ़ता है जिससे सर्दी-जुकाम समेत कई तरह की संक्रामक बीमारियों से बचाव होता है।

खुराक और सेवन का तरीका : गिलोय इम्युनिटी बूस्टर की तरह काम करती है। इम्युनिटी बढ़ाने के लिए दिन में दो बार दो से तीन चम्मच (10-15ml) गिलोय जूस का सेवन करें।  

7 . पीलिया  (Jaundice) :

पीलिया के मरीजों को गिलोय के ताजे पत्तों का रस पिलाने से पीलिया जल्दी ठीक होता है। इसके अलावा गिलोय के सेवन से पीलिया में होने वाले बुखार और दर्द से भी आराम मिलता है। गिलोय स्वरस (Giloy juice) के अलावा आप पीलिया से निजात पाने के लिए गिलोय सत्व का भी इस्तेमाल कर सकते हैं।

खुराक और सेवन का तरीका : एक से दो चुटकी गिलोय सत्व को शहद के साथ मिलाकर दिन में दो बार नाश्ते या कुछ खाने के बाद लें।

8 . एनीमिया (Anemia) :

शरीर में खून की कमी होने से कई तरह के रोग होने लगते हैं जिनमें एनीमिया सबसे प्रमुख है। आमतौर पर महिलायें एनीमिया से ज्यादा पीड़ित रहती हैं। एनीमिया से पीड़ित महिलाओं के लिए गिलोय का रस काफी फायदेमंद है। गिलोय का रस (Giloy juice) का सेवन शरीर में खून की कमी को दूर करती है और इम्युनिटी क्षमता को मजबूत बनाती है।

खुराक और सेवन का तरीका : दो से तीन चम्मच (10-15ml) गिलोय जूस (Giloy juice) को शहद या पानी के साथ दिन में दो बार खाने से पहले लें।

9 . त्वचा के लिए गुणकारी (Skin problem) :

गिलोय त्वचा संबंधी रोगों और एलर्जी को दूर करने में भी सहायक है। अर्टिकेरिया में त्वचा पर होने वाले चकत्ते हों या चेहरे पर निकलने वाले कील मुंहासे, गिलोय इन सबको ठीक करने में मदद करती है।  

इस्तेमाल करने का तरीका : त्वचा संबंधी समस्याओं से आराम पाने के लिए गुडूची (Guduchi) के तने का पेस्ट बना लें और इस पेस्ट को सीधे प्रभावित हिस्से पर लगाएं। यह पेस्ट त्वचा पर मौजूद चकत्ते, कील-मुंहासो आदि को दूर करने में सहायक है।  

10 . गठिया (Rheumatoid arthritis) :

गिलोय में एंटी-आर्थराइटिक गुण होते हैं। इन्हीं गुणों के कारण गिलोय (Giloy in hindi) गठिया से आराम दिलाने में कारगर होती है। खासतौर पर जो लोग जोड़ों के दर्द से परेशान रहते हैं उनके लिए गिलोय का सेवन करना काफी फायदेमंद रहता है।  

खुराक और सेवन का तरीका : गठिया से आराम दिलाने में गिलोय जूस और गिलोय का काढ़ा दोनों ही उपयोगी हैं। अगर आप गिलोय जूस (Giloy juice) का सेवन कर रहे हैं तो दो से तीन चम्मच (10-15ml) गिलोय जूस को एक कप पानी में मिलाकर सुबह खाली पेट इसका सेवन करें। इसके अलावा अगर आप काढ़े का सेवन कर रहे हैं तो  गिलोय का काढ़ा बनाकर उसमें शहद मिलाएं और दिन में दो बार खाने के बाद इसका सेवन करें।

11 . अस्थमा (Asthma) :

गिलोय में एंटी-इंफ्लेमेटरी गुण होने के कारण यह सांसो से संबंधित रोगों से आराम दिलाने में प्रभावशाली है। गिलोय या गुडूची (Guduchi) कफ को नियंत्रित करती है साथ ही साथ इम्युनिटी पॉवर को बढ़ाती है जिससे अस्थमा और खांसी जैसे रोगों से बचाव होता है और फेफड़े स्वस्थ रहते हैं।   

खुराक और सेवन का तरीका : अस्थमा से बचाव के लिए गिलोय चूर्ण में मुलेठी चूर्ण मिलाकर शहद के साथ दिन में दो बार इसका सेवन करें। यह मिश्रण सांसो से जुड़ी अन्य समस्याओं से आराम दिलाने में भी कारगर है।

12 . लीवर के लिए फायदेमंद (Liver ) :

अधिक शराब का सेवन लीवर को कई तरीकों से नुकसान पहुंचाता है। ऐसे में गुडूची सत्व या गिलोय सत्व का सेवन लीवर के लिए टॉनिक की तरह काम करती है। यह खून को साफ़ करती है और एंटीऑक्सीडेंट एंजाइम का स्तर बढ़ाती है। इस तरह यह लीवर के कार्यभार को कम करती है और लीवर को स्वस्थ रखती है। गिलोय के नियमित सेवन से लीवर संबंधी गंभीर रोगों से बचाव होता है।

* गिलोय के नुकसान और सावधानियां :

* अगर आप ज़रुरत से ज्यादा मात्रा में गिलोय का सेवन करते हैं तो आपको गिलोय के नुकसान भी झेलने पड़ सकते हैं।

* गिलोय के सेवन से शरीर की इम्युनिटी पॉवर मजबूत तो होती है लेकिन कई बार इम्युनिटी के अधिक सक्रिय होने की वजह से ऑटो इम्यून बीमारियों का खतरा बढ़ जाता है। इसीलिए ऑटो इम्यून बीमारियों जैसे कि मल्टीप्ल स्केरेलोसिस या रुमेटाइड आर्थराइटिस आदि से पीड़ित मरीजों को गिलोय से परहेज की सलाह दी जाती है।

* जो लोग पहले से ही निम्न रक्तचाप (लो ब्लड प्रेशर) के मरीज हैं उन्हें गिलोय के सेवन से परहेज करना चाहिए क्योंकि गिलोय भी ब्लड प्रेशर को कम करती है। इससे मरीज की स्थिति बिगड़ सकती है। इसी तरह किसी सर्जरी से पहले भी गिलोय (Giloy in hindi) का सेवन किसी भी रुप में नहीं करना चाहिए क्योंकि यह ब्लड प्रेशर को कम करती है जिससे सर्जरी के दौरान मुश्किलें बढ़ सकती हैं।

* गर्भवती और स्तनपान कराने वाली महिलाओं को भी गिलोय से परहेज करने की सलाह दी जाती है। हालांकि गर्भावस्था के दौरान गिलोय के नुकसान के प्रमाण मौजूद नहीं है फिर भी बिना डॉक्टर की सलाह लिए गर्भावस्था में गिलोय का सेवन ना करें।

☘ Ayurvedam - Giloy (Tippatiga)

Guduchi or Giloy is a famous Ayurvedic herb that has been used and advocated in Indian medicine for ages. In Sanskrit, Giloy is known as ‘Amrita', which literally translates to ‘the root of immortality', because of its abundant medicinal properties. Many people inlcude giloy in traditional kadhas as well. The stem of Giloy is of maximum utility, but the root can also be used. used extensively in treatment for fever, diabetes, urinary tract disorders, anemia, jaundice, asthma, cardiac disorders etc.  It is a well known immuno-modulator herb used in the correction of auto-immunity .

Giloy/ Guduchi /Tippatiga (telugu)/ amritavalli ( malyalam, kannada) also called heart shaped moonseed is Tinospora cordifolia. Guduchi is a shrub native to India.   It is a staple in Ayurvedic traditions and its roots, stems, and leaves have all been used medicinally for thousands of years.  

Giloy can be consumed in the form of juice, powder or capsules. There is a special extraction technique for Guduchi, called as Guduchi Satva. Many ayurvedic products are marketed under different brand names. 

The main products are:

 1. Giloy Juice or Giloy Ras; 

2. Giloy Satva or Seenthikodi  Sakkarai: Prepared  by grinding the giloy stem in water and the residue that settles down is collected and cleaned again and again. The final product is dried to a fine white powder.

 3. Giloy Powder or Churna: Either buy from the market or prepare by sun drying fresh stems  till crunchy and grinding to a fine powder by sieving – grinding – sieving repeatedly.

4. Giloy Tablets: Patanjali Giloy Ghan Vati is popular.

5. Giloy Syrup: a combination of herbs are used (tulsi, amla and neem).

Amazing Health Benefits of Giloy: 

1. Boosts Immunity :

“Giloy is a universal herb that helps boost immunity”. It is a powerhouse of antioxidants which fight free-radicals, keep your cells healthy and get rid of diseases. Giloy helps remove toxins, purifies blood, fights bacteria that causes diseases and also combats liver diseases and urinary tract infections. “Giloy is used by experts in treating heart related conditions, and is also found useful in treating infertility”.

2. Treats Chronic Fever :

Giloy helps get rid of recurrent fevers. Since Giloy is anti-pyretic in nature, it can reduce signs and symptoms of several life threatening conditions like Dengue, Swine Flu and Malaria as well.

3. Improves Digestion:

Giloy is very beneficial in improving digestion and treating bowel related issues. Tip: You can take half a gram of giloy powder with some amla regularly to maximize results, or with jaggery for treating constipation.

4. Treats Diabetes : 

Giloy acts as a hypoglycaemic agent and helps treat diabetes (particularly Type 2 diabetes). Giloy juice helps reduce high levels of blood sugar and works wonders.

 5. Reduces Stress and Anxiety :

It helps reduce mental stress as well as anxiety. It helps get rid of toxins, boosts the memory, calms you down and makes for an excellent health tonic if combined with other herbs.

6. Fights Respiratory Problems :

Giloy is popularly known for its anti-inflammatory benefits and helps reduce respiratory problems like frequent cough, cold, tonsils .

7. Treats Arthritis :

Giloy contains anti-inflammatory and anti-arthritic properties that help treat arthritis and its several symptoms. For joint pain, the powder from giloy stem can be boiled with milk and consumed . It can be used along with ginger to treat rheumatoid arthritis.

8. Reduces Asthmatic Symptoms :

Asthma causes chest tightness, shortness of breath, coughing, wheezing, etc. which makes it very difficult to treat such a condition. “Chewing on giloy root  or drinking giloy juice helps asthma patients and is often recommended by experts”.

9. Improves Vision :

In several parts of India, Giloy plant is applied to the eyes as it helps boost vision clarity. All you need to do, is boil Giloy powder in water, let it cool down and apply over the eyelids.

10. Reduces Signs Of Aging :

Giloy plant contains anti-aging properties that help reduce dark spots, pimples, fine lines and wrinkles. It gives you that flawless, glowing skin you've always wanted.

 * Note : There are no serious side-effects of consuming Giloy since it is a natural and safe herbal remedy. However, in some cases - the use of Giloy can cause constipation and lower blood sugar levels. So if you are diabetic and have been consuming Giloy on a long-term basis, monitor your blood sugar levels regularly. Also, avoid Giloy if you are pregnant or breastfeeding.

🌱 ఆయుర్వేదం - తిప్పతీగ (Giloy)

సంస్కృతంలో తిప్పతీగ "అమృత" అని పిలవబడుతుంది  అంటే "చావు లేకుండా చేసేది " అని అర్ధం. ఈ మూలికల యొక్క అద్భుతమైన ప్రభావాలను చుస్తే, తిప్పతీగను నిజంగా అమృతం తో సమానమైనది అని చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే అమృతం దేవతలను ఎల్లపుడు యవ్వనంగా మరియు ఆరోగ్యగా ఉంచుతుంది. 

తిప్పతీగను ఆయుర్వేదంలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంటారు. దీన్ని గిలోయ్ (టినోస్పోరా కార్డిఫోలియా) అంటారు. మనదేశంలో ఆయుర్వేదానికి సంబంధించిన చాలా మందులకు తిప్ప తీగను ఉయోగిస్తారు.తిప్పతీగతో పాటు దాన్ని కాండాన్ని ఎక్కువగా ఆయుర్వేదంలో ఉపయోగిస్తారు. ఎఫ్ డీఏ (ఫుడ్ అండ్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) కూడా తిప్పతీగను ధ్రువీకరించింది.తిప్పతీగ యొక్క ఔషధ ప్రయోజనాలు చాలా వరకు దాని కాండం లోనే ఉంటాయి, కానీ ఆకులు, పండ్లు, మరియు వేర్లను కూడా కొంత మేరకు ఉపయోగిస్తారు. తిప్పతీగను ఉపయోగించి జ్యూస్, పౌడర్, కాప్సూల్స్ తయారు చేస్తారు. ఇవన్నీ కూడా కొన్ని రకాల వ్యాధులను నయం చేయడానికి బాగా ఉపయోగపడతాయి.

* తిప్ప తీగ పౌడర్ (తిప్ప సత్తు) :

* తిప్పతీగ  ప్రయోజనాలు : 

• రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది:

తిప్పతీగతో తయారు చేసిన మందులను, పదార్థాలను తింటే రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. తిప్పతీగలో యాంటీఆక్సిడెంట్స్ ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఇవి ఫ్రీ రాడికల్స్ తో పోరాడగలవు. అలాగే మీ శరరీంలోని కణాలు దెబ్బతినకుండా ఉండేందుకు వ్యాధుల బారినపడకుండా ఉండేందుకు తిప్పతీగ బాగా పని చేస్తుంది.

• బ్యాక్టీరియాతో పోరాడ గల గుణాలు:

రక్తాన్ని శుభ్రపరిచే గుణాలు తిప్పతీగలో ఉంటాయి. పలు రకాల వ్యాధులకు కారణమయ్యే బ్యాక్టీరియాతో పోరాడగల గుణాలు తిప్పతీగలో ఉంటాయి. కాలేయ సంబంధిత వ్యాధుల బారిన పకుండా చేయగలదు. కొందరు ప్రత్యేక నిపుణులు తిప్పతీగతో హృదయ సంబంధిత వ్యాధుల బారినపడకుండా మందులు తయారు చేస్తారు.

• కొన్ని రకాల విష జ్వరాలను నివారించగలదు :

సీజనల్ వ్యాధులు విష జ్వరాలైన డెంగ్యూ, స్వైన్ ఫ్లూ మలేరియా వంటి వాటిని పూర్తిగా నివారించగల శక్తి తిప్పతీగకు ఉంటుంది.

• జీర్ణవ్యవస్థను మెరుగుపరుస్తుంది : 

అజీర్తి సమస్యతో బాధపడుతున్న వారు తిప్పతీగతో తయారు చేసిన మందుల్ని వాడితే మంచిది. జీర్ణ వ్యవస్థను మెరుగుపరిచేగల శక్తి తిప్పతీగకు ఉంటుంది. కాస్త తిప్పతీగ పొడిని కాస్త బెల్లంలో కలుపుకుని తింటే చాలు అజీర్తి సమస్య పోతుంది.

• మధుమేహానికి బాగా ఉపయోగపడుతుంది : 

తిప్పతీగ హైపోగ్లైకేమిక్ ఏజెంట్ గా పని చేస్తుంది. తిప్పతీగలో మధుమేహాన్ని నివారించే గుణాలున్నాయి. ముఖ్యంగా టైప్ 2 మధుమేహం తగ్గేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను తగ్గించగలదు.

• ఒత్తిడి, ఆందోళనను తగ్గిస్తుంది : 

మీరు నిత్యం ఒత్తిడి, ఆందోళనతో ఇబ్బందిపడుతుంటే తిప్పతీగతో తయారు చేసిన మందుల్ని ఉపయోగించడం మంచిది. ఇది మీ మానసిక ఒత్తిడిని, ఆందోళన తగ్గించగలదు. మీ జ్ఞాపకశక్తి పెంచగలదు.

• శ్వాస సంబంధిత సమస్యల్ని పోగొడుతుంది : 

తిప్పతీగలో యాంటీఇన్ఫ్లమేటరీ గుణాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. శ్వాసకోశ వ్యాధులతో బాధపడేవారికి తిప్పతీగ మందులు బాగా పని చేస్తాయి. దగ్గు, జబలుబు, టాన్సిల్స్ వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలను తగ్గించగల గుణాలు తిప్పతీగలో ఉన్నాయి.

• ఆర్థరైటిస్ : 

ఆర్థరైటిస్ తో బాధపడేవారు తిప్పతీగను ఉపయోగిస్తే చాలా మంచిది. కీళ్లవ్యాధులను తగ్గించే గుణాలు తిప్పతీగలో చాలా ఉన్నాయి. తిప్పతీగ పొడిని కాస్త వేడి పాలలో కలుపుకుని తాగితే రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్ సమస్యల బారి నుంచి బయటపడొచ్చు. ఆ పాలలో కాస్త అల్లం కలుపుకుని కూడా తాగొచ్చు.

• కంటిచూపును మెరుగుపరుస్తుంది : 

కంటిచూపును మెరుగుపరిచే గుణాలు తిప్పతీగలో ఉన్నాయి. తిప్పతీగ పొడిని చల్లటి నీళ్లలో కలుపుకోండి. ఆ నీటిని ఐలిడ్స్ పై పోసుకోండి. ఇలా చేయడం వల్ల కంటిచూపు మెరుగవుతుంది.

• వృద్ధాప్య ఛాయలు రాకుండా చేయగలదు : 

తిప్పతీగ వృద్ధాప్య ఛాయలు రాకుండా చేయగలదు. అలాగే ముఖంపై మచ్చలు, మొటిమలు రాకుండా, ముడతలు ఏర్పడకుండా చేయగల ప్రత్యేక గుణాలు తిప్పతీగలో ఉంటాయి.

• మహిళలకు తిప్పతీగ : 

దాని రోగనిరోధక-పెంచే లక్షణాల కారణంగా, ఋతుక్రమం ఆగిపోయిన మహిళలకు తిప్పతీగ ఒక గొప్ప ఉపయోగకరమైన మూలిక. దీని యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలు  బోలు ఎముకల వ్యాధి ప్రమాదాన్ని కూడా తగ్గిస్తాయి.

• పురుషుల కోసం తిప్పతీగ:

తిప్పతీగ యొక్క ఉపయోగం లైంగిక పనితీరును మెరుగుపరుస్తుంది మరియు పురుషులలో లైంగిక కోరికను పెంచుతుంది.

• క్యాన్సర్కు తిప్పతీగ:

కొన్ని అధ్యయనాలు దాని యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాల వల్ల క్యాన్సర్ చికిత్సలో తిప్పతీగ వాడకాన్ని ప్రతిపాదించారు.

• బరువు తగ్గడానికి తిప్పతీగ:

తిప్పతీగ హైపోలిపిడెమిక్ చర్యలను కలిగి ఉంటుంది దీనిని  క్రమముగా వినియోగిస్తే బరువు తగ్గుదలలో అద్భుతముగా పనిచేస్తుంది. ఇది జీర్ణాశయ  ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది మరియు కాలేయాన్ని రక్షిస్తుంది.

* తిప్పతీగ దుష్ప్రభావాలు : -

1. తిప్పతీగ ఒక సమర్థవంతమైన హైపోగ్లైసిమిక్ ఏజెంట్ (రక్త చక్కెర తగ్గింపు), కాబట్టి మీరు ఔషధాలు వాడుతున్న డయాబెటిక్ వ్యక్తి అయితే, ఏ రూపంలో ఐన తిప్పతీగను తీసుకోవటానికి ముందు మీ వైద్యుడిని తనిఖీ చేయడమే మంచిది.

2. గర్భం ధరించినా లేదా చనుబాలిచ్చు సమయంలో తిప్పతీగ యొక్క సంభావ్య ప్రభావాలు గురించి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కాబట్టి గర్భిణీ మరియు చనుబాలిచ్చు స్త్రీలు ఏ రూపంలోనూతిప్పతీగను ఉపయోగించటానికి ముందు వారి ఆయుర్వేద వైద్యుడిని సంప్రదించాలి

3. తిప్పతీగ మీ రోగనిరోధక వ్యవస్థను మరింత చురుకుగా పనిచేయటానికి ఉద్దీపన చేయగల ఒక అద్భుతమైన రోగనిరోధక సూత్రం. కాబట్టి, మీరు ఆటోఇమ్యూన్(autoimmune) వ్యాధితో బాధపడుతున్నట్లయితే, తిప్పతీగను తీసుకునే ముందు తీసుకోవాలా లేదా అని మీ వైద్యుడిని అడగండి.

☘ Ayurvedam - Vettiver(Khas)

 Vetiver are very good for health. They are rich in nutrients such as iron, manganese and vitamin-B6. Vetiver reduce the severity of fever. Good for heart patients and those suffering from chronic diseases. Controls eye inflammation. Prevent sweating. Dry roots dry out. Provides relief in many ways in burning ends. The aroma that comes from these calms the mind. The essential oils in the roots are delicious. Ayurvedic experts say that if you make vattivar as a drink and take it, your immunity will increase.

Vetiver originated in India. These are also called khus. These are the roots of a tall, fragrant herbaceous plant. There are many uses for this grass plant in traditional methods. The benefits of roots are even greater than those of a plant. Similar dried roots are sold in places like Srisailam. But many people know that these roots are great and good ... but do not know how to use them properly. If you know Adelago ... definitely buy these. None of this is a big secret.

Vetiver  Dry roots ... cool the water. Not only that ... they reduce body heat. Move. These naturally fight toxic wastes and toxic germs. Not only does it  body heat ... it also relieves the body. Mentally also cozy. Burra is cold. Without getting insane thoughts ... Cool is cool. Anger, rage, and quarrels do not go unnoticed. Some companies use these roots to make mats. Lying on these mattresses ... is cool and peace of mind. Oxygen levels also increase.

The most widely used herbs in Ayurvedic medicine are also known as 'Ushira', 'Khas' and 'Nannari'. The oil extracted from these dries. It has antiseptic properties. When this oil is applied to the skin, hair ... it cleans the whole. Reduces the severity of fever. Infusions and sherbet can also be made from these. These roots are rich in iron, manganese and vitamin-B6.

 Vetiver(Khas) syrup ...

Ingredients :  Vetiver - 40 g, water - 5 cups, jaggery or acacia - 300 g. Lemons- 2

Preparation: Wash the cuttings clean, cut into small pieces, add water and soak overnight. In the morning put in a mixer and grind the juice and heat it. Add this juice to the gingerbread paste and squeeze the lemon juice at the end. Or grab the gingerbread and mix it with the khas syrup found in the market. It can be stored for months.

* Khas syrup can also be given to pregnant women. Controls eye inflammation.

* Reduces the severity of fever. Good for heart patients and those suffering from chronic diseases.

* This syrup can be drunk in all kinds of fruit juices.

Prevents Sweat Nuts : Vetiver oil is used as a top coat for sweat blisters and bumps. Putting this oil in boiling water and rinsing it will reduce the fever. Reduces bad breath and sores.

Lighten the mind: The aroma from these calms the mind. The essential oils in the roots are delicious.

Sunburn: Drinking a decoction made from these roots can reduce the side effects of sunburn and itching. Excessive sweating is relieved. Decreases if there is inflammation in the urine. The problem of excessive monthly bleeding is under control.

Boost Immunity: Prepared as a beverage, it boosts the immune system. In fact, it has more medicinal properties than basil.