Saturday, November 7, 2020

ЁЯМ┐ рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж - рдХेрд╕рд░



рдХेрд╕рд░ (saffron) рдПрдХ рд╕ुрдЧंрдз рджेрдиेрд╡ाрд▓ा рдкौрдзा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкुрд╖्рдк рдХी рд╡рд░्рддिрдХाрдЧ्рд░  рдХो рдХेрд╕рд░, рдХुंрдХुрдо, рдЬाрдлрд░ाрди рдЕрдерд╡ा рд╕ैрдл्рд░рди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЗрд░िрдбेрд╕ी (Iridaceae) рдХुрд▓ рдХी рдХ्рд░ोрдХрд╕ рд╕ैрдЯाрдЗрд╡рд╕ (Crocus sativus) рдиाрдордХ рдХ्рд╖ुрдж्рд░ рд╡рдирд╕्рдкрддि рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдоूрд▓ рд╕्рдеाрди рджрдХ्рд╖िрдг рдпूрд░ोрдк рд╣ै, рдпрдж्рдпрдкि рдЗрд╕рдХी рдЦेрддी рд╕्рдкेрди, рдЗрдЯрд▓ी, рдЧ्рд░ीрд╕, рддुрд░्рдХिрд╕्рддाрди, рдИрд░ाрди, рдЪीрди рддрдеा рднाрд░рдд рдоें рд╣ोрддी рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЬрдо्рдоू (рдХिрд╕्рддрд╡ाрд░) рддрдеा рдХрд╢्рдоीрд░ (рдкाрдордкुрд░) рдХे рд╕ीрдоिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ैं। рдк्рдпाрдЬ рддुрд▓्рдп рдЗрд╕рдХी рдЧुрдЯिрдХाрдПँ (bulb) рдк्рд░рддि рд╡рд░्рд╖ рдЕрдЧрд╕्рдд-рд╕िрддंрдмрд░ рдоें рд░ोрдкी рдЬाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░-рджिрд╕ंрдмрд░ рддрдХ рдЗрд╕рдХे рдкрдд्рд░ рддрдеा рдкुрд╖्рдк рд╕ाрде рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं।


рдХेрд╕рд░ рдХा рдХ्рд╖ुрдк 15-25 рд╕ेंрдЯीрдоीрдЯрд░ рдКँрдЪा, рдкрд░ंрддु рдХांрдбрд╣ीрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдкрдд्рддिрдпाँ рдоूрд▓ोрдн्рджрд╡, рд╕ँрдХрд░ी, рд▓ंрдмी рдФрд░ рдиाрд▓ीрджाрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рд╕े рдкुрд╖्рдкрджंрдб (scapre) рдиिрдХрд▓рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдкрд░ рдиीрд▓рд▓ोрд╣िрдд рд╡рд░्рдг рдХे рдПрдХाрдХी рдЕрдерд╡ा рдПрдХाрдзिрдХ рдкुрд╖्рдк рд╣ोрддे рд╣ैं। рдкंрдЦुрдбि़рдпाँ рддीрди рддीрди рдХे рджो рдЪрдХ्рд░ों рдоें рдФрд░ рддीрди рдкीрд▓े рд░ंрдЧ рдХे рдкुंрдХेрд╢рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдХुрдХ्рд╖िрд╡ृंрдд рдиाрд░ंрдЧ рд░рдХ्рддрд╡рд░्рдг рдХे, рдЕрдЦंрдб рдЕрдерд╡ा рдЦंрдбिрдд рдФрд░ рдЧрджाрдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдКрдкрд░ рддीрди рдХुрдХ्рд╖िрдпाँ, рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рдЗंрдЪ рд▓ंрдмी, рдЧрд╣рд░े, рд▓ाрд▓ рдЕрдерд╡ा рд▓ाрд▓िрдоाрдпुрдХ्рдд рд╣рд▓्рдХे рднूрд░े рд░ंрдЧ рдХी рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдХिрдиाрд░े рджंрддुрд░ рдпा рд▓ोрдорд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдХेрд╕рд░ рдХी рдЧंрдз рддीрдХ्рд╖्рдг, рдкрд░ंрддु рд▓ाрдХ्рд╖рдгिрдХ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдж рдХिंрдЪिрдд् рдХрдЯु, рдкрд░ंрддु рд░ुрдЪिрдХрд░, рд╣ोрддा рд╣ै।



рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХेрд╕рд░ рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиा рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡рдпрд╕्рдХों рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ोрддा рд╣ै। рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХेрд╕рд░ рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕े рдиा рд╕िрд░्рдл рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдлाрдпрджे рдкрд╣ुंрдЪрддे рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдХрдИ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХो рд╣ोрдиे рд╕े рд░ोрдХрддा рднी рд╣ै। рд░ोрдЧ рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рдЙрд╕े рдаीрдХ рдХрд░рдиे рдоें рднी рдорджрдж рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै।


рдХेрд╕рд░ рдХा рдкौрдзा рдЫोрдЯे рдЖрдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै। рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡िрднिрди्рди рдФрд╖рдзिрдпों, рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдХेрд╕рд░ рдХा рдкौрдзा (saffron plant) рдХрдИ рд╕ाрд▓ों рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдЬрдб़ рдХे рдиीрдЪे рдк्рдпाрдЬ рдХे рд╕рдоाрди рдЧांрдарджाрд░ рд╢рд▓्рдХрдХрди्рдж рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкрдд्рддे рдШाрд╕ рдХे рд╕рдоाрди рд▓рдо्рдмे, рдПрд╡ं рдкрддрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдХेрд╕рд░ рдХे рдлूрд▓ (saffron flower) рдиीрд▓े, рдмैंрдЧрдиी, рд▓ाрд▓-рдиाрд░ंрдЧी рд░ंрдЧ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं। рдлूрд▓ рдХे рд╕्рдд्рд░ीрдХेрд╢рд░ рдХे рд╕ूрдЦे рд╣ुрдП рдЖрдЧे рд╡ाрд▓े рднाрдЧ (stigma) рдХो рдХेрд╢рд░ (saffron) рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдоें рдХेрд╕рд░ рдХे рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं। рд╕рднी рдХे рдЧुрдг рднिрди्рди-рднिрди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдпे рд╣ैंः-



1.рдХाрд╢्рдоीрд░рдЬ рдХेрд╕рд░ :

рдХрд╢्рдоीрд░ी рдХेрд╕рд░ (kashmiri saffron) рд▓ाрд▓ рд░ंрдЧ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХेрд╕рд░ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рддрди्рддुрдУं рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХрдорд▓ рдЬैрд╕े рдЧрди्рдз рд╡ाрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдХेрд╕рд░ рдХी рддीрдиों рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рдпрд╣ рдЙрдд्рддрдо рд╢्рд░ेрдгी рдХा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

2.рдмाрд▓्рд╣ीрдХрдЬ рдХेрд╕рд░ :

рдпрд╣ рдмрд▓рдЦ-рдмुрдЦाрд░ा рджेрд╢ рдХा рдХेрд╕рд░ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рддрди्рддुрдпुрдХ्рдд, рдФрд░ рдкाрд▓े рд░ंрдЧ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЧрди्рдз рдордзु рдЬैрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХेрд╕рд░ рдХрд╢्рдоीрд░ी рдХेрд╕рд░ рдХे рдХрдо рдЧुрдгी рд╡ाрд▓ा рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

3.рдкाрд░рд╕ीрдХрдЬ-рдкाрд░рд╕ рдХेрд╕рд░ :

рдпрд╣ рдИрд░ाрди рджेрд╢ рдХा рдХेрд╕рд░ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рдеूрд▓ рддрди्рддुрдпुрдХ्рдд, рд╣рд▓्рдХा рдкीрд▓े рд░ंрдЧ рдХा, рдФрд░ рдордзु рдЬैрд╕े рдЧрди्рдз рд╡ाрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдХेрд╕рд░ рдХो рднी рдХрд╢्рдоीрд░ी рдХेрд╕рд░ рд╕े рдХрдо рдЧुрдгी рд╡ाрд▓ा рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


рдХेрд╕рд░ рдХे рдлाрдпрджे : -



рдЖрдкрдиे рдХрдИ рдмाрд░ рдпрд╣ рджेрдЦा рд╣ोрдЧा рдХि рдЬрдм рдХोрдИ рдорд╣िрд▓ा рдЧрд░्рднрд╡рддी рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдХेрд╕рд░ рд╡ाрд▓ा рджूрдз рдкीрдиे (saffron during pregnancy) рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд░ोрдЧ рдЬैрд╕े рдХрдордЬोрд░ी, рд╕рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо рд╣ोрдиे рдкрд░, рдпा рдЕрди्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рдоें рдХेрд╕рд░ рдХे рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдРрд╕ा рдЗрд╕рд▓िрдП рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдХेрд╕рд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ोрддा рд╣ै। 


1. рдбैंрдб्рд░рдл (рд░ूрд╕ी) рдХी рдкрд░ेрд╢ाрди рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ -

рдХрдИ рд▓ोрдЧ рд░ूрд╕ी рдпा рдбैंрдб्рд░рдл рд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдФрд░ рд░ूрд╕ी рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рдХे рдЙрдкाрдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рднी рдХрдИ рдмाрд░ рд░ूрд╕ी рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдРрд╕े рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд▓ाрднрджाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдбैंрдб्рд░рдл рдХो рд╣рдЯाрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд░िрдЪ, рдФрд░ рдХेрд╢рд░ рдХो рд╕рдоाрди рдоाрдд्рд░ा рдоें рдоिрд▓ाрдХрд░, рддेрд▓ рдоें рдкрдХा рд▓ें। рдЗрд╕ рддेрд▓ рд╕े рд╕िрд░ рдкрд░ рдоाрд▓िрд╢ рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рд░ूрд╕ी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдиिрдЬाрдд рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।

2. рд╢рд░ीрд░ рдоें рдаंрдб рд▓рдЧрдиे рдкрд░ рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ -

рдХेрд╢рд░ (saffron), рдЕрдЧрд░ु, рдХрд╕्рддूрд░ी, рдЗрд▓ाрдпрдЪी, рджेрд╡рджाрд░ु рдЖрджि рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ, рдпा рдПрдХ рд╕ाрде рдмाрд░ीрдХ рдкीрд╕ рд▓ें। рдЗрд╕рдХा рд▓ेрдк рдХрд░рдиे рд╕े рдаंрдб рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै।

3. рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕рд░्рджी рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ -

рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪे рдк्рд░ाрдпः рднिрди्рди-рднिрди्рди рдХाрд░рдгों рд╕े рдмीрдоाрд░ рдкрдб़ рдЬाрддे рд╣ैंं। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рд░्рджी рдХी рднी рд╢िрдХाрдпрдд рд╣ोрддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдХेрд╢рд░ рдХो рдЧрд░्рдо рджूрдз (kesar milk) рдХे рд╕ाрде рдкीрд╕рдХрд░ рдЫाрддी рдкрд░ рд▓ेрдк рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рд╕рд░्рджी рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

4. рд╕рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо рдоें рдлाрдпрджेрдоंрдж рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ -

рд╕рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ाрдзाрд░рдг рдмीрдоाрд░ी рд╣ै। рдЬो рд▓ोрдЧ рдЗрди рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рддрд░ीрдХे рд╕े рдЙрдкрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें 65 рдоिрдЧ्рд░ा рдХेрд╢рд░ рдХो рдкाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдЦाрдиा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╕рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо рдоें рдлाрдпрджा рд╣ोрддा рд╣ै।

5. рдХेрд╕рд░ рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕े рдкेрдЯ рджрд░्рдж рд╕े рдЖрд░ाрдо -

рдкेрдЯ рджрд░्рдж рдХрдИ рдХाрд░рдгों рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдкेрдЯ рдХे рджрд░्рдж рд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рд╡्рдпрдХ्рддि 500 рдоिрдЧ्рд░ा рджाрд▓рдЪीрдиी рдЪूрд░्рдг рдоें 65 рдоिрдЧ्рд░ा рдХेрд╢рд░ рдоिрд▓ा рд▓ें। рдЗрд╕рдХा 65 рдоिрдЧ्рд░ा рдХी рдЧोрд▓ी рдмрдиा рд▓ें। рдЗрд╕ рдЧोрд▓ी рдХो 1-1 рдХी рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕ुрдмрд╣ рдФрд░ рд╢ाрдо рдЦाрдПं। рдЗрд╕рд╕े рдкेрдЯ рджрд░्рдж рд╕े рдЖрд░ाрдо рдоिрд▓рддा рд╣ै।

6. рдХेрд╕рд░ рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕े рдЬрд▓्рдж рднрд░рддा рд╣ै рдШाрд╡ -

рдШाрд╡ рдХो рднрд░рдиे рдоें рднी рдХेрд╕рд░ рдмрд╣ुрдд рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдШाрд╡ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рдФрд░ рдЬрд▓्рджी рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдХेрд╢рд░ рдХे рдкрдд्рддों рдХो рдкीрд╕рдХрд░ рдШाрд╡ рдкрд░ рд▓рдЧाрдПं। рдЗрд╕рд╕े рдШाрд╡ рдЬрд▓्рджी рднрд░ рдЬाрддा рд╣ै।



7. рдЖंрддों рдХे рд░ोрдЧ рдоें рдлाрдпрджेрдоंрдж рдХेрд╕рд░ рдХा рд╕ेрд╡рди -

рдЖंрдд рдЬрдм рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рддा рд╣ै, рддो рдкाрдЪрдирддंрдд्рд░ рд╕рд╣ी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖंрддों рдХे рд░ोрдЧ рдоें 10-15 рдоिрд▓ी рдХेрд╢рд░ рдХा рдХाрдв़ा рдмрдиाрдХрд░ рд╕ेрд╡рди рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рдЖंрддों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╕े рд░ाрд╣рдд рдоिрд▓рддी рд╣ै।

8. рдХेрд╕рд░ рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕े рд╕िрд░ рджрд░्рдж рд╕े рдЖрд░ाрдо -

рдЬो рд▓ोрдЧ рд╕िрд░ рджрд░्рдж рд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рд░рд╣рддे рд╣ैं, рд╡े рдШी рдоें рдХेрд╢рд░ рдХे рдЪूрд░्рдг, рдФрд░ рдЪीрдиी рдХो рдбाрд▓рдХрд░ рдкрдХाрдПं। рдЗрд╕ рдШी рдХो 1-2 рдмूंрдж рдиाрдХ рдоें рдбाрд▓ें। рдЗрд╕рд╕े рдЕрдзрдХрдкाрдб़ी, рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╕िрд░ рджрд░्рдж рдоें рдЖрд░ाрдо рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╡ाрдд рдФрд░ рдЦूрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░, рдФрд░ рдЖंрдЦों рдХी рдмीрдоाрд░ी рдоें рднी рд▓ाрдн рдоिрд▓рддा рд╣ै।

9. рдоाрд╣рд╡ाрд░ी рд╡िрдХाрд░ рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рд╕ेрд╡рди -

рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдоाрд╕िрдХ рдзрд░्рдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ी рд░рд╣рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдХेрд╕рд░ рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рдоाрд╕िрдХ рдзрд░्рдо рд╕ंрдмंрдзी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рд╕े рдЖрд░ाрдо рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХेрд╢рд░, рддрдеा рдЕрдХрд░рдХрд░ा рдХो рдкीрд╕ рд▓ें। рдЗрд╕рдХी 125 рдоिрдЧ्рд░ा рдХी рдЧोрд▓ी рдмрдиा рд▓ें। рдЗрд╕े рдЦाрдиे рд╕े рдоाрд╕िрдХ рдзрд░्рдо рд╡िрдХाрд░ों рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।

10. рдоूрдд्рд░ рд░ोрдЧ рдоें рдХेрд╕рд░ рд╕े рдлाрдпрджा -

рдкेрд╢ाрдм рдХे рд░ुрдХ-рд░ुрдХ рдХрд░ рдЖрдиे, рдФрд░ рдкेрд╢ाрдм рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрди्рдп рд░ोрдЧ рдоें рдХेрд╕рд░ рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕े рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП 10-15 рдоिрд▓ी рдХेрд╢рд░ рдХे рдХाрдв़ा рдоें рдеोрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдирдордХ рдоिрд▓ा рд▓ें। рдЗрд╕े рдкाрдиी рдХे рд╕ाрде рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рдкेрд╢ाрдм рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░ рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।

рдоूрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмीрдоाрд░िрдпों рдХो рдаीрдХ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╢рд░ рдХो рд░ाрдд рднрд░ рдкाрдиी рдоें рднिрдЧो рджें। рд╕ुрдмрд╣ рдЙрд╕рдХा рдЪूрд░्рдг рдмрдиा рд▓ें, рдФрд░ рдЗрд╕ рдЪूрд░्рдг рдХो рд╢рд╣рдж рдХे рд╕ाрде рдкाрдиी рдоें рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкीрдиे рд╕े рдоूрдд्рд░ рд╡िрдХाрд░ рдоें рдлाрдпрджा рд╣ोрддा рд╣ै।

11. рдоाрдирд╕िрдХ рд░ोрдЧ рдоें рдХрд░ें рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ -

рдоाрдирд╕िрдХ рд░ोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рднी рдХेрд╕рд░ рдмрд╣ुрдд рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ोрддा рд╣ै। рдм्рд░ाрд╣्рдоी рдХे 15-30 рдоिрд▓ी рдХाрдв़ा рдоें рдХेрд╢рд░ рдбाрд▓рдХрд░, рдкीрдиे рд╕े рдоाрдирд╕िрдХ рд░ोрдЧों рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।

12. рд░рдХ्рддрд╕्рд░ाрд╡ рдоें рдлाрдпрджेрдоंрдж рдХेрд╕рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ -

рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рд░рдХ्рддрд╕्рд░ाрд╡ (рдиाрдХ-рдХाрди рдЖрджि рд╕े рдЦूूрди рдмрд╣рдиे рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी) рдЬैрд╕ी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдоुंрд╣, рдЧुрджा, рдпोрдиि рдЖрджि рдЗंрдж्рд░िрдпों рд╕े рднी рд░рдХ्рддрд╕्рд░ाрд╡ рд╣ोрдиे рд▓ेрддी рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХेрд╢рд░ рдХो рдмрдХрд░ी рдХे рджूрдз рдоें рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкिрд▓ाрдиे рд╕े рд░рдХ्рддрд╕्рд░ाрд╡ рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।



13. рдХेрд╕рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рдЬोрдб़ों рдХे рджрд░्рдж рдоें рдлाрдпрджा -

рдЬोрдб़ों рдХे рджрд░्рдж рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рди рд╣ी рджुрдЦрдордп рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ोрдЧों рдХा рдЪрд▓рдиा-рдлिрд░рдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдХेрд╕рд░ рд╕े рдлाрдпрджा рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХेрд╢рд░ рдХे рдкрдд्рддों рдХो рдкीрд╕рдХрд░ рдЬोрдб़ों рдкрд░ рд▓рдЧाрдПं। рдЗрд╕рд╕े рдЬोрдб़ों рдХा рджрд░्рдж рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

14. рд╣ैрдЬा рдоें рдХेрд╕рд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдлाрдпрджेрдоंрдж -

рдХेрд╕рд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣ैрдЬा рдЬैрд╕ी рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░ी рдоें рднी рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП 5 рдоिрд▓ी рдиींрдмू рд░рд╕ рдоें рдеोрдб़ी-рд╕ी рдХेрд╢рд░ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЪांрдЯें। рдЗрд╕рд╕े рд╣ैрдЬा рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।

15. рд▓िрд╡рд░ рд╡िрдХाрд░ рдоें рдХेрд╕рд░ рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕े рд▓ाрдн -

рд▓ोрдЧों рдХो рд▓िрд╡рд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпां рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рд╣рддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдХेрд╢рд░ рдХे рдЪूрд░्рдг рдоें 10 рдоिрд▓ी рдХрд░ेрд▓े рдХा рд░рд╕ рдоिрд▓ा рд▓ें। рдЗрд╕े рдкिрд▓ाрдиे рд╕े рд▓िрд╡рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд░ рдаीрдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

16. рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рдоें рд▓ाрднрдХाрд░ी рдХेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ -

рд╣्рд░рджрдп рд░ोрдЧ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЧंрднीрд░ рд░ोрдЧ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧ рд╣्рд░рджрдп рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрдХाрд░ рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ैं, рдФрд░ рдЗрдирд╕े рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдЬोрдЦिрдо рдкрд╣ुंрдЪрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рднी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдХेрд╕рд░ рдЗрди рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднी рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ृрджрдп рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рджूрд╕рд░ी рдФрд╖рдзिрдпों рдХे рд╕ाрде рдХेрд╢рд░ рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рджें। рдЗрд╕рд╕े рд╣ृрджрдп рд░ोрдЧ рдоें рд▓ाрдн рд╣ोрддा рд╣ै।


рдХेрд╕рд░ рдХे рдиुрдХрд╕ाрди : - 




* рдпрджि рдЖрдк рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡рди рд╕рд╣ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдХрд░ें рддो рдЗрд╕рдХे рдЖрдкрдХो рдХोрдИ рднी рд╕ाрдЗрдб-рдЗреЮेрдХ्рдЯ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдирд╣ीं рд╣ोंрдЧे рдкрд░ंрддु рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рдиा рдХेрд╡рд▓ рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдвीрд▓ी рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी рдмрд▓्рдХि рд╕ाрде рд╣ी рдоें рд╕ेрд╣рдд рднी реЩрд░ाрдм рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी। рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╕े рдЖрдкрдХो рд╕िрд░ рджрд░्рдж, рдЙрд▓рдЯी рдФрд░ рдорддрд▓ी, рднूрдЦ рдоें рдХрдоी рдЗрдд्рдпाрджि рд╕ाрдЗрдб-рдЗрдлेрдХ्рдЯ्рд╕ рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। 

* рдпрджि рдЖрдк рдХिрд╕ी рджिрд▓ рдХी рдмिрдоाрд░ी рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡рди рд╕рд╣ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдиा рдХрд░ें, рддो рдЗрд╕рдХे рд╕ाрдЗрдб-рдЗрдлेрдХ्рдЯ्рд╕ рдФрд░ рднी рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд▓े рд▓ेрддे рд╣ैं।

* рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░рдХ्рдд рдпрджि рдЖрдк рдмाрдЗрдкोрд▓рд░ рдбिрд╕рдСрд░्рдбрд░ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं рдпा рдлिрд░ рдЧрд░्рднрд╡рддी рд╣ैं рддो рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡рди рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рд╣ी рдХрд░ें।




No comments:

Post a Comment

ЁЯМ▒ р░Жр░пుр░░్р░╡ేр░жం - р░╢р░дాр░╡р░░ి

р░Жр░пుр░░్р░╡ేр░жр░╡ైр░ж్р░пం р░▓ో р░кేр░░్р░Хొр░и్р░и р░кుр░░ాр░др░ир░оైр░и р░оూр░▓ిр░Хр░▓р░▓ో ‘ р░╢р░дాр░╡р░░ి ’ р░Тр░Хр░Яి. р░╢р░дాр░╡р░░ి р░Чుр░░ింр░Ъిр░и р░к్р░░р░╕్р░дాр░╡р░ир░▓ు р░нాр░░р░др░жేр░╢р░кు р░Ер░д్р░пంр░д р░кుр░░ాр░др░и р░╡ైр░ж్р░п р░Ч్р░░ంр░зా...